Author: atii55
Last saved by: mde

2015 – 2016 

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI

SORKUNCAK İLKOKULU

ÇEVRE İNCELEME

DOSYASI

Köyün Adı				: Sorkuncak Köyü
Köyün Bağlı Bulunduğu İlçe		: Eğirdir
Köyün Bağlı Bulunduğu İl		: Isparta
Hane Sayısı				: 400
İlçeye Olan Uzaklığı		       	: 17 km
İle Olan Uzaklığı			: 52 km
İncelemeyi Yapan                  	: Mesut ÇERİ

Coğrafi Konum

Sorkuncak Köyü Eğirdir İlçe merkezine yaklaşık 17 km uzaklıkta olup köyün kurulduğu yer dağlık ve engebelidir.

Komşu  Köyler

Sorkuncak Köyü 'nün doğusunda  Yılgıncak Köyü ve Gökçehüyük köyü, batısında Eğirdir Gölü ve karşısında Eğirdir, güneyinde Çay Köyü ve Göktaş Köyü, kuzeyinde Mahmatlar Köyü ve Sarıidris Kasabası bulunmaktadır.

Akarsu ve Yer altı Zenginlikleri

Sorkuncak Köyü akarsu ve yeraltı zenginlikleri bakımından yeterli olup köyde şebeke suyu kullanılmaktadır. Su ihtiyacı köyde bulunan su deposundan karşılanmaktadır. Köyün güney-doğu tarafına DSİ tarafından sulama göleti yapılacaktır. Köyün kanalizasyon ve dere ıslahı yapılmıştır.

İklimi

Göller Bölgesinin en büyük doğal zenginliklerinin başında Eğirdir Gölü gelmektedir. Göl iklime önemli derecede etki etmektedir. Bölgenin nem oranını arttırmakladır. Tarıma önemli ölçüde etki etmektedir. Eğirdir tipik Akdeniz iklimi ve karasal iklim geçiş bölgesindedir. Köyün rakımı yaklaşık 1250 metre civarındadır. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk genellikle yağmur ve kar yağışlıdır. Kış aylarında civar yerleşimlere göre köyün rakımının yüksek oluşu dağlık alanlara yakın olması nedeni ile kar yağışı fazlalıkla görülür. Yaşanan iklim özelliği ile ve köyün dağlık oluşu tahıl ürünlerinden; buğday ve arpa, kısmen yetiştirilmesine olanak sağlamaktadır. Köyde yetiştirilen hayvanlardan en fazla küçükbaş (koyun, keçi), kümes hayvanlarından beslenir. Büyükbaş hayvancılık da yaygınlık göstermektedir. Çevrenin dağlık olması değişik bitki türlerinin yetişmesine olanak sağladığından arıcılıkta yapılan faaliyetler arasındadır. Yamaçlarda verimsiz olan yerlerde gül yetiştiriciliği yapılır. Yamaçlarda dik arazinin değerlendirilmesi sağlamakta köyün geçimin önemli ölçüde katkı yapmaktadır. Ülkemizde ve dünyada Isparta yöresinde en kaliteli gül yetiştirilmekte olması bölgenin önemini arttırmaktadır.

Tarihçesi
Bu köyün ataları yerleşim yerlerinin doğusundaki Sorkun Yaylasından gelmişlerdir. Önce Kuyubaşı civarlarına daha sonrada Ağalar civarına oradan da Aşağı Köye yerleşmişlerdir. Bunu köyün yerleştiği yerdeki kalıntılarından anlayabiliyoruz. Köy ilk zamanlar 3-5 haneden oluşmaktaydı. Zamanla nüfusun artması ile birlikte 15- 20 haneye daha sonra da 60 haneye kadar çıkmıştır. Nüfusun zaman içerisinde çoğalması ile birlikte taşıma, ulaşım, içecek su sağlamada zorluklar yaşanmasına ayrıca barınacak alanın azalması, otlakların yetmemesi gibi durumlarda eklenince yeni bir yerleşim yeri aranması kaçınılmaz bir durum olmuştur. Bu nedenlerle yeni bir yerleşim merkezi aranmaya başlamıştır.  
	En uygun yer olarak şu anda da köyün bulunduğu yer düşünülmüştür. Bu arayışlar 1932 yılında sonuç vermiş, Köy halkı dilekçelerle Ankara’ya başvuruda bulunması o zaman ki hükümet yetkilileri tarafından da uygun bulunmuştur. Hükümetin de onayı ile birlikte Sorkuncak Köyü şu anda varlığını devam ettirdiği alana yerleşimi yapılmıştır. 
	Köy halkı atalarının geldiği Sorkun yaylası köye de isminin verilmesine ilham olmuştur. Kökleri Sorkun yaylasından gelen Sorkuncak atalarından aldığı mirasla varlığını devam ettirmektedir. Köy doğal varlığını devam ettirmekle birlikte Eğirdir Gölü Koruma Kanunun nimetlerinden yararlanmaktadır.

Tarihi Bilgilerden Bir Kesit

Sorkuncak Köyü ile ilgili tarihi notlar:

Selçuklu Başkenti Konya da Sultan 3. Gıyasettin Keyküsrev sultanlıktan düşürülür. 1280. Sultan 2. Gıyaseddin Mesud Selçuklu Devleti sultanı olur. Bunun üzerine Türk Moğol Seyfettin Kara Hamid Bey adında bir Türk beyi oturduğu Adana’dan Konya’ya gelir.1281 Kara Hamid’ in oğlu İlyas Bey, Uluborlu, Dosteli ( Gelende-Gelendost)  beyi olduğuna ilişkin Konya Selçuklu sultanından bir ferman (Emirname) alır.
 
 	Aynı zamanda da Hamidoğlu İlyas Bey olarak bilinen Hamidoğlu, 1282 Şarkîkaraağaç, Arıncak yani Yalvaç, Gelende (Gelendost), Eğirdir, Sütçüler (Cebel)  Isparta, Burdur, Dinar, Sandıklı, Şuhut, Akşehir, Çay, Bolvadin,  Davas (Davraz) bölgesine Hamidoğlu İlyas Bey, Tokat bölgesinden gelen Karağaçlı, Karatekeli, Eğirli ve Sarılar Aşireti Yörüklerini yerleştirir.(Prof. Abdulbaki Gülpınarlı (Yunus Emre Ve Tasavvuf adlı eseri)
 
1942 de ölen Gelendost Yenice (Yerce) köylü olan Konya Medresesi hocalarından (Profesör) Müderris Ferhat Tanrıverdi’ nin el yazması yazdığı (Dosteli Dervişleri) adlı kitapta (Kitabın aslı Yalvaçlı Şeyh Mehmet Efendi’nin kütüphanesindedir.

Anamas, Barla, Sorkuncak, Sarıidris dağlarında geyik sürüsü sahibi Yunus Emre’nin dedesi Sarıidris Ağa Eğirdir Sarıidris (Anamara) köyünde (Kasabasında) gömülü olup türbesi mevcut hem şair hem de sürü sahibidir. Müderris Ferhat Tanrıverdi yazdığı el yazma kitabında Yunus’un dedesi Sarıidris Ağa’nın geyiklerinin çobanlığını Sarılar Yörüklerinden bugünkü Sorkuncak köyünde oturduklarını işaret eder.
  
Hacı İsmail Emre’nin de bu bölgede yaşadığı ve akrabalarının da bu ve civar köylerde Sarıidris ağırlıklı bölgede uzun süre yaşadığını yazar.

Mevlevi ve Bektaşi Şeyhi olan Şeyh Barak (1275) bir şiirinde Sarılar aşiretinin inatçı insanlar 
olduklarını, kendisinin de sarılar aşiretinden (Sarıidris, Sorkuncak, Anamas dağlarında akrabalarının olduğunu ve kendisinin Yunus Emre ile amca çocuğu olduklarını şiirinde belirtir. Şeyh Barak kış aylarında Anamas, Sarıidris, Sorkuncak yaylalarından amcaoğlu Yunus Ermenin Dost elinde yani Gelende de (Gelendost) açtığı yarenler yani Mevlevi tekkesine gittiklerini, dua ettiklerini şiirlerinde bahseder. Burada tanıştığı Mevlevi Şeyhi Mustafa Gülşeni ile sohbet eder. Yaz gelince de Anamas, Sarıidris, Sorkuncak dağlarında yer alan Gökçeler pınarında geyiklerini suladığını anlatır.
        Yine yıllar sonra Kurtuluş Savaşı Isparta Kahramanı Hafız İbrahim Demiralay’ ın TBMM’ e 1921 okunan raporunda Isparta Sancağı ve civarındaki köylerin Kurtuluş Savaşına katkılarını anlatırken; Sorkuncak köyünden çok miktarda yün, yün çorap, deri, gümüş ve kurutulmuş et gibi yardım malzemeleri yönünden yapılan yardımlardan övgüyü raporunda belirtir.

İnönü Üniversitesi'nin hocalarından Ataman GÖRGÜLÜ, yazdığı "Efsanelerimiz" adlı kitabında Isparta İli Eğirdir ilçesine bağlı Sorguncak köyünde doğru ve dürüstlükleriyle ünlü ve dinlerine bağlı, güvenilen Sarılar aşiretine bağlı Yörük Türkmenlerin yaşamakta olduğunu yazar.

Köyün Ekonomik Durumu

Köyün geneli tarım, hayvancılık, ticaret, ulaşım vb. gibi faaliyetlerle uğraşır. Sorkuncak halkı genel olarak çalışkandır. Sene boyunca Kadınlar ve Erkekler bağda bahçede ve tarlalarda çalışmaktadır. Meyveciliğin yoğun olarak yapıldığı yörede bahçe budama, çiçek seyreltme, elma toplama, elma seçme gibi faaliyetlerle köyün büyük bir kesimi geçimini sağlamaktadır. İş imkânlarının az olması ayrıca tarım arazilerinin modern tarım teknikleri ile ekilip dikilmesi ile birlikte genç nüfus Isparta, Eğirdir ve diğer çevre illere başta Antalya olmak üzere İstanbul, Kocaeli bunun yanında bazı vatandaşlarımız yurt dışına çeşitli sebeplerle göç etmişlerdir. Köy nüfusu genel olarak yaşlı nüfustan oluşmaktadır. Tarımsal faaliyetlerin yanı sıra mevsimlik işçilik yapan köy halkının genel olarak maddi durumu iyi düzeydedir. Eğirdir Gölünün yakın olması eski zamanlarda köy halkının en önemli geçim kapısı olarak balıkçılıktı. Günümüzde bu iş ile uğraşan 3-4 aile kalmıştır. Ayrıca köyün diğer uğraşıda gül yetiştiriciliğidir. Özellikle Mayıs ayları geldiğinde yerli yabancı bir çok turist gelip bu güzellikleri görmektedir. Uzakdoğu ülkelerinden özellikle Japonya ve diğer ülkelerden turistlerin ilgisini çekmektedir. Şu anda gül üretimi faaliyetlerinin yapıldığı en önemli yerleşim yerlerinden biridir. Köy halkından değişik uğraşlar yapan kişilerde vardır. Bunlara örnek olarak mantar, çilek yetiştiriciliği yapanlar gösterilebilir.	
	Köyde hayvancılık faaliyetleri de etkin olarak yürütülmektedir. Köyde 3 tane market mevcut olup her türlü yiyecek içecek ihtiyacını karşılamaktadır.

Köyün Kültürel Durumu

Yunus Emre’nin Isparta havalisinde gezgin olarak on yıl süreli kaldığı tarihi belgelerle sabittir. (1304) Halk aşığı Yunus Emre Isparta da kalmasının yanı sıra dedesi olan Sarıidris Ağa’nın ise türbesi Eğirdir İlçesinin Sarıidris kasabasındadır. Aşık Yunus’u buraya çeken nedenlerden biri de göçer amcalarından biri mezar yeri Gelendost Yeşilköy’ünde diğeri Eğirdir Sorkuncak köyün de gömülüdür. Eğirdir Sarıidris kasabası ve Sorkuncak köylerin de akrabaları şuan mevcuttur.
 	İşte Ramazan ayında Isparta havalisindeki köylerde, Yunus’un kurduğu bu düzen insanlarımız tarafından geleneksel hale gelen kültürümüzü yaşatmak için gayret göstererek köy odalarını bu gibi kültürel etkinlikler için kullanırlar
Diğer sivil yaşamda da Ramazanlarda karşılıklı iftar davetlerini yaparak komşular akrabalar aileler arkadaşlar arasındaki birlik ve muhabbetin artırılması sürdürülürdü. Yine bazı yörelerimiz de Ramazan ayında evlerde toplanarak şiirler maniler okunarak zamanın nasıl geçtiği bilinmezdi. Ayrıca köyün yaşlıları ise eski hikâyeler anlatırlardı.
Sorkuncak köyünde bu sene 3. sü yapılan Sorkuncak Gül Hasadı ve Uçurtma Şenliği  Sorkuncak Köyü Sınırlarından bulunan Gökbelen Mevkii ev sahipliği yapmaktadır. Uluslararası Eğirdir Çocuk Halk Oyunları Festivalinin son ayağı olan "Uçurtma Şenliği" Sorkuncak Köyü'nde gerçekleşti. Çocuklar tarafından semaya uçurulan uçurtmalar, gökyüzünde renkli görüntüler oluşturdu. 2015 yılı Nisan Ayında Uluslararası Çocuk Festivali ile köye gelen geneli yabancı çocuklardan oluşan 200 kişilik heyet hayatları boyunca unutamayacakları anlar yaşadılar. Sorkuncak semaları uçurtma ve çocuk sesleri ile şenlendi.
Köy halkı gelenek ve göreneklerine bağlı kalmakla beraber günümüzde de atalarından aldığı mirası geleceğe taşımaktadır. Düğünlerde davetiye yerine havlu, çorap, yazma vb. gibi okular verirler. Düğünler Cuma günü başlar, Pazar günü gelin alma ile sonar erer. Düğün yemekleri Kabune, Kuru Fasulye, Nohut, bulgur pilavı, zerde, İrmik helvası, maddi durumu iyi olanlar kapama denilen et yemeği yaparlar. Kapama genelde keçi etinden yapılır. Son yıllarda genel olarak düğünlerde kabune pilavı, kuru fasulye yemeği ve irmik helvası verilmektedir. Yemeklerin yanında turşu, söğüş ve ayran ikram edilir. Düğün yemekleri çok lezzetli olup birlikte aynı tabakta birbirini tanıyan tanımayan insanları buluşturması yönüyle toplum arasındaki kaynaşmayı üst düzeye çıkarması yönüyle de çok değerlidir. 
Köyde asker uğurlamalarına önem verilir. Askerler vatani görevine gitmeden önce asker gençler ailelerin verdiği asker uğurlama yemeklerine gider. Daha sonra çalgılı törenlerle dualarla askere gönderilir. Askere giden gençlere kına yakılır. Bu gelenek asırlardır devam etmektedir. 
Aile Yapısı
Ata erkil bir aile yapısı mevcuttur. Ailelerin çoğu çekirdek ailedir. Geniş Aile yapısı gün geçtikçe azalmaktadır. Aile bireyleri bağ bahçe işleri ile uğraşmaktadır.

Nüfusu
Dışarıya yapılan göçler nedeniyle köy nüfusunda belirgin bir düşüş gözlenmektedir. Köyün yaklaşık nüfusu 2012 yılındaki sayıma göre 943 civarındadır. Her geçen yıl nüfus azalmakta, yaşlı nüfus artmaktadır. Göç nedeni olarak işsizlik ve arazinin mevcut nüfusun ihtiyaçlarını karşılayamaması gösterilebilir.

Okur Yazar Oranı
Köy nüfusunun okuma oranı ise %90’dır. Son yıllarda eğitime verilen önem sayesinde okuma-yazma oranı giderek artmaktadır. Aileler 12 yıllık eğitime önem vermektedir. Köyün gençleri hem lise, hem de üniversiteye devam etmektedir. Üniversite okuyanların sayısı her geçen yıl artmaktadır.

Yaşayış
Ev Yapıları: Köy evleri yapı olarak eski evler taştan yapılmaktaydı. Günümüz teknolojisi ile evler artık priket, tuğla, gibi malzemelerle betonarme olarak yapılmaktadır. 

Giyimleri: Köyde giyime ve kuşama baktığımızda kuşaklar arasında bir çelişki görülmektedir. Fakat bu çelişki kuşakların zamanla ortadan kalkması kuşakların kendisini yenilemesiyle bir nebzede olsa ortadan kalkmakta ve çelişki olmaktan çıkmaktadır.

Yaklaşık bundan on yıl önceki yaşlı kadınların giyinmelerine bakacak olursak; kadınların başlarına fes şeklinde bir başlık taktıklarını ve bunun üzerine de tülbent taktıkları görülmektedir. Kadınlar üzerine kazak, hırka türü elbiseler giyinirken, altlarına daha ince penye türü giysiler giyinmektedirler. Genellikle şalvar giyen yaşlı kadınlar, nadir olarakta etek giyinmektedirler. Eteklerin ise genellikle koyu renkli olanları tercih edilir. Etek ve şalvarın altına ise yörede yaygın olarak giyinilen ve “car” denen ayak bileklerine kadar uzanan giysiler giyilmekteydi.

Günümüz kadınlarına bakacak olursak; yaşlılar başına tülbent örterler. Yazları üzerlerine entari türü ince elbiseler giyerlerken, kışları genellikle kazak, hırka türü kalın giysiler giyinirler. Yaşlılar ve orta yaşlı kadınlar genellikle etek giyinirlerken; iş sırasında ise şalvarı tercih ederler. 

Köyün genç kızlarına bakacak olursak; bunların çoğunun başlarının açık olduğunu görmekteyiz. İş sırasında ise şalvar yerine genellikle pantolonları tercih ederler. Genç kızları ve çocukları giyim tarzları ile şehirdeki insanlardan ayırmak artık çok zordur. 

Köylü kadınların giyimlerine örnek (yaşlıların en eski giyim tarzı ile en yeni giyim tarzları görülmektedir.)

Köydeki erkeklerin giyimine bakacak olursak; yaşlılar genellikle gömlek, onun üzerine yelek, onun üzerine ise genellikle ceket giyinmektedirler. Kafalarına ise şapka takmaktadırlar. Yıllar önce de köyde erkekler pantolon giyinmekteydi.

Günümüz orta yaş erkekleri ise; alta pantolon üzerine gömlek, hırka, kazak, giyinirlerken nadir olarakta şapka takanlar vardır. Kışın giyim kış şartlarına bağlı olarak iki üç kat olurken, ayaklara genellikle, yünlü çoraplar giyinilir. Köyde iş sırasında eskiden lastik ayakkabı giyinilmekteyken günümüzde çizme, bot ve iş ayakkabıları giymekteler.
Gençler ise tamamen şehir giyim ve kuşamlarına uygun olarak kot pantolon, kazak, gömlek, mont, kundura giyinmeleri şehir-köy arasındaki etkileşimin özelliklede gençler üzerinde daha fazla etkili olduğunu göstermektedir. 
Su Durumu: Eski yerleşimde Ulupınar mevkiinde eki su önemli rol oynamıştır. Günümüzde bu pınar kurumuştur. Köyde sondaj kuyularının açılması, suyun çoğaltma amacıyla oynanması ile su kaybolmuş köye yetmeyecek duruma gelinmiştir. Köylüler içme suyu ihtiyacını açılan sondaj ve yapılan depo ile köy muhtarlığı tarafından karşılanmaktadır.

Isınma: Köy bulunduğu rakıma göre yazlar serin kış ayları ise çok soğuktur. Bölgede ekim sonu ve mayıs aylarına kadar soba, kalorifer yanmakta köylüler odun ve kömür ile ısınmaktadır. Tezek kullanılmamaktadır. Hayvan gübresi olarak bahçelere ve tarlalara götürülmektedir.

Din ve İnançlar

Köyde iki cami var ve ihtiyacı karşılayacak durumdadır. Camilerin birisi yeni yapılmıştır. Genel olarak köy halkı ibadetine düşkündür. Cemaat genelde camiye gitmektedir. Ayrıca köyde kadınlara yönelik hizmet veren Kuran Kursu bulunmaktadır. Okulların tatil olması ile birlikte çocuklar Kuran-ı Kerim öğrenmek için kursa gitmektedir. Köyün yaşlıları beş vakit namazlarını camide kılmaktadırlar. Cuma günleri ise cami iyice dolmaktadır. Bayramların kutlanması bayram namazının kılınması ile başlar. Küçükler büyüklerini ziyarete giderler. Ayrıca mezarlık ziyaret edilerek dualar okunur. Cenaze dolayısıyla taziye ziyaretleri yapılmakta, taziye cenaze sahibi evlerde başsağlığı için bir araya gelen akraba ve tanıdıklar dualarla ailenin acısını paylaşmaktadırlar. 

	      Mesut ÇERİ
Sorkuncak İlkokulu Müdürü